Archive for the ‘Art / Literature’ Category

Mao: Reascending Chingkangshan

Reascending Chingkangshan Mao tse- tung   I have long aspired to reach for the clouds And I again ascend Chingkangshan. Coming from afar to view our old haunt, I find new scenes replacing the old. Everywhere orioles sing, swallows dart, Streams babble And the road mounts skyward. Once Huangyangchieh is passed No other perilous place […]

माओ र ‘यनान प्रवचन’ को सान्दर्भिकता

ऋषिराज बराल विश्व यतिबेर विश्व सर्वहारा वर्गका महान् नेता कमरेड माओ त्से- तुङको सम्झना गरिरहेको छ । साम्राज्यवाद र तिनका मतियारहरूले विश्वबाट कम्युनिस्ट आन्दोलन समाप्त भयो भनेर अझै पनि होहल्ला मच्चाइरहेका छन । परन्तु सत्य के हो भने आज साम्राज्यवाद हिजोभन्दा झन्झन् सङ्कटको अवस्थामा छ र यो अन्तरसाम्राज्यवादी अन्तर्विरोधबाट ग्रस्त छ । साथै आज विश्वका […]

शक्ति दाइ र मभित्र बनेको बिम्ब

ऋषिराज बराल शक्ति दाइ अर्थात् शक्ति लम्साल अब हाम्रा बीच हुनुहुन्न । सबैका लागि पारिजात ‘दिदी’ भएझैँ उहाँ पनि आफूभन्दा जेठाका लागि पनि शक्ति ‘दाइ’ हुनुहुन्थ्यो । तर कठै ! आदर्श र मूल्यहरू स्खलित हुन थालेपछि कति चाँडै मान्छेहरू ओझेलमा पारिँदा रहेछन् । पुँजीवादले मानवीय मूल्यहरूलाई बजारको मालमा परिणत गरेर ध्वस्त पार्छ भनेर मार्क्सले धेरै […]

म अहिले पनि युद्धमोर्चामै छु : ऋषिराज बराल

(नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको साहित्यिक प्रकाशन ‘समकालीन साहित्य’ले ऋषिराज बरालसित लिएको साहित्यिक अन्तर्वार्ता पाठकहरूका लागि रुचिकर हुने ठानी यहाँ प्रस्तुत गरेका छौं । ) १. तपाईंको साहित्यिक जीवनको आरम्भ कसरी भयो ? मान्छेमा देखिने खास प्रवृत्तिहरूको प्रदर्शन बाल्यकालदेखि नै हुने रहेछ । मेरो घरपरिवारको परिवेश, त्यसमा पनि मैले आफूभित्र सामाजिक सचेतनाको बोध गर्न थालेपछि मेरो वरिपरिको वातावरणबारे […]

”पहिचानवादी” वितण्डा विरुद्ध

हरेक वर्ष विशिष्ट रचनाहरू प्रकाशित गर्दै आएको सोसियलिस्ट रेजिस्टर प्रकाशनको पचास वर्ष पुगेको सन्दर्भमा प्रकाशित विशेष अङ्कहरू “रेजिस्टरिङ क्लास” र “ट्रान्सफर्मिङ क्लासेज” मा सो पत्रिकाका सम्पादक लिओ पेन्टिचले सम्पादकीयमार्फत वर्ग राजनीतिका सन्दर्भमा गम्भीर चासो र चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनले सन् १९६० को दशकमा देखापरेका विविध राजनीतिक घटनापछि त्यसमा पनि ८० को दशकसम्म आइपुग्दा […]

मार्क्सवाद कि ‘पहिचानवाद’ ?

विकल्प क्रान्तिकारी बौद्धिक–सांस्कृतिक कर्मीहरूको समसामयिक प्रकाशन हो । यसको पहिलो अङ्कको पहिलो खण्डमा मार्क्सवाद र इतिहासको मूल्याङ्कनसम्बन्धी केही महत्वपूर्ण सामग्रीहरू समाविष्ट गरिएको छ र दोस्रो खण्डमा प्रतिनिधि स्रष्टाहरूका प्रतिनिधि रचनाहरू समाविष्ट गरिएको छ । यस सङ्कलनमा दुई जना क्रान्तिकारी कविहरू नबारूण भट्टाचार्य र अल समिह कासिमको जीवनीसहित दुइटा बहुचर्चित कविताहरू क्रमशः ‘मृत्यु उपत्यका होइन मेरो […]

”बर्की नम्बर १३९९९” र क्रान्तिकारी आशावाद

डा. नन्दीश अधिकारी ऋषिराज बराल । यो नाम नेपाली साहित्यको क्षेत्रमा अब चिनाइरहनुपर्ने नाम होइन । के कथा–उपन्यास (आख्यान), के समालोचना, के निबन्ध, के सौन्दर्य चिन्तन, के विचारपरक लेखन (चिन्तनपरक लेखन) जताततै उनको कलम चलेको छ । यतिमात्रै होइन उनका कथाहरू उच्चशिक्षाका कतिपय विश्वविद्यालयका कक्षाका पाठ्क्रममा पनि समाविष्ट छन् । भर्खरै बर्की नम्बर १३९९९ नामको […]

महाभूकम्प, सिंहदरबार र पूर्वाग्रही मनहरू

ऋषिराज बराल बुढापाकाहरूले भनेसुनेको र विश्वका अन्य मुलुकमा भएका मुटु नै हल्लाउने खालका भुइँचालाका बारेमा समाचार आदिबाट हेरेबुझेका हामीले यसपल्ट यसको कहर प्रत्यक्ष रूपमै अनुभूत गर्यौं । ९ दिन भइसक्ता पनि हाम्रो मुटु हल्लिरहेको छ र ‘आयोआयो’ को आवाज मात्रले पनि हामीलाई आतङ्कित तुल्याउंछ । अब त्यत्रो भुइँचालो आउँदैन भन्दा पनि मनको अन्तरकुन्तर एउटा अनिश्चित […]

बौद्धिक स्खलनको पीडा

ऋषिराज बराल गएको हप्ता अङ्ग्रेजी अलाइन पत्रिका “काउन्टरपन्च” मा आन्द्रे भल्चेक र मिचेल वेल्टनका दुइटा महत्वपू्रर्ण रचनाहरू प्रकाशित भए । सन्दर्भ केही फरक भए पनि यी दुवै रचना पश्चिमा बौद्धिकजगत् कसरी पङ्गु, निस्पृह र उपभोक्तावादमा फसेको छ र सत्यको उद्घाटन गर्न अक्षम बनेको छ भन्ने कुरामा केन्द्रित छन् । यति मात्र नभएर यसमा वाम क्षेत्रले […]

याङ्त्से, डुब्न लागेको सूर्य र विखण्डित बिम्ब

ऋषिराज बराल यात्रा आरम्भ गर्दा बडो उत्साह थियो । र फर्कँदा एक किसिमको निरासा । एउटा विम्ब मभित्र ताजै छ । ‘सचित्र चीन’ मा छापिएको एउटा रङ्गिन फोटो देखाएर देउकोटा गुरु ( ऋषि देवकोटा ‘आजाद’) ले भन्नुभएको थियो : “ए भाइ ! यता हेर् त, यिनै हुन् माओ त्से-तुङ, संसारका गरिबहरूका नेता । ” यो […]

See real websites hosted and built by iPage customers.